Nieco rzadziej spotykany jest testament alograficzny, uregulowany w art. 951 Kodeksu cywilnego. Polega on na tym, że spadkodawca w obecności dwóch świadków oświadcza swoją wolę ustnie wobec wskazanego w ustawie urzędnika, a następnie oświadczenie to zostaje spisane w protokole i podpisane zgodnie z wymogami ustawowymi. Z perspektywy praktycznej nie różni się on wiele od dwóch poprzednich form, ponieważ tak samo ma prowadzić do ważnego i skutecznego rozrządzenia majątkiem, choć odbywa się w innym trybie formalnym. Przy wyborze formy najważniejsze pozostaje więc nie tylko samo spisanie testamentu, ale także to, aby jego treść była jasna, zgodna z rzeczywistą wolą spadkodawcy i nie pozostawiała pola do późniejszych sporów.
Testament
Spisanie testamentu
Jak napisać testament, który zabezpieczy Twoich bliskich po śmierci?
Zgodnie z polskim prawem testament jest jedyną formą rozporządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Wynika to wprost z art. 941 Kodeksu cywilnego. Ustawa przewiduje też, że testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy, więc małżonkowie nie mogą sporządzić jednego wspólnego dokumentu. Co równie ważne, sporządzić i odwołać testament może wyłącznie osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a czynność ta musi zostać dokonana osobiście, bez pełnomocnika. Już na tym etapie widać więc, że odpowiedź na pytanie, jak napisać testament, nie sprowadza się wyłącznie do samej treści, ale także do zachowania wymogów ustawowych, od których zależy ważność całego rozrządzenia.
W praktyce spisanie testamentu najczęściej odbywa się na dwa sposoby. Pierwszy polega na sporządzeniu go samodzielnie, drugi na skorzystaniu z udziału notariusza. Kodeks cywilny stanowi, że spadkodawca może sporządzić testament własnoręcznie, pisząc go w całości pismem ręcznym, podpisując i opatrując datą, a odrębny przepis dopuszcza także sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego. To właśnie dlatego przy planowaniu dziedziczenia najczęściej mówi się o dwóch podstawowych drogach: samodzielnym przygotowaniu dokumentu albo sporządzeniu go u notariusza. Na tym etapie najważniejsze jest jednak to, aby zapis w testamencie był jasny, przemyślany i zgodny z ustawą, ponieważ dokument sporządzony z naruszeniem przepisów dotyczących danej formy może okazać się nieważny.
Z perspektywy osoby planującej przyszłość bliskich testament powinien przede wszystkim w sposób jednoznaczny wskazywać, kto ma dziedziczyć po śmierci spadkodawcy i w jakim zakresie. Dobrze przygotowany testament porządkuje sytuację rodzinną, ogranicza ryzyko sporów interpretacyjnych i pozwala lepiej wyrazić rzeczywistą wolę testatora. Ma to znaczenie dla działu spadku, który już bez spisanego testamentu może powodować kłótnie w rodzinie. Trzeba też pamiętać, że spadkodawca może testament w każdej chwili odwołać albo zmienić, więc dokument ten nie ma charakteru nieodwołalnego. Dlatego aby wiedzieć jak napisać testament w praktyce należy zadbać nie tylko o formę, ale też o precyzyjne sformułowanie treści i świadome podjęcie decyzji, które po śmierci mają wywołać skutki prawne.
UZYSKAJ POMOC PRAWNĄ
Forma testamentu
Testament holograficzny czy testament notarialny – co wybrać?
W polskim prawie do testamentów zwykłych należą przede wszystkim trzy formy: testament holograficzny, testament notarialny oraz testament alograficzny. Najczęściej w praktyce wybór sprowadza się jednak do dwóch pierwszych rozwiązań, ponieważ to one są najbardziej dostępne i najlepiej znane osobom planującym spisanie testamentu. Kodeks cywilny przewiduje, że rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament, a sam wybór formy ma znaczenie dla późniejszej oceny ważności dokumentu i skuteczności zawartych w nim postanowień.
Testament holograficzny, nazywany też wprost przez ustawę testamentem własnoręcznym, został uregulowany w art. 949 Kodeksu cywilnego. Aby był ważny, spadkodawca musi napisać go w całości pismem ręcznym, podpisać i opatrzyć datą. Ustawa zastrzega przy tym, że sam brak daty nie zawsze prowadzi do nieważności, ale tylko wtedy, gdy nie powstają wątpliwości co do zdolności testatora, treści dokumentu albo wzajemnego stosunku kilku testamentów. W praktyce oznacza to, że testament własnoręczny daje dużą swobodę, ale wymaga szczególnej staranności, bo nawet pozornie drobne uchybienia mogą później wywołać spór między spadkobiercami lub utrudnić podział majątku.
Testament notarialny został wskazany w art. 950 Kodeksu cywilnego i polega na sporządzeniu testamentu w formie aktu notarialnego. Z prawnego punktu widzenia jest to również zwykła forma testamentu, ale jej sporządzenie odbywa się przy udziale notariusza, co zwykle zwiększa bezpieczeństwo formalne całej czynności. Dla wielu osób właśnie dlatego testament notarialny jest rozwiązaniem dającym większy komfort, zwłaszcza gdy treść rozrządzeń jest bardziej rozbudowana albo ma szczególne znaczenie dla przyszłych relacji rodzinnych. Nadal jednak zarówno testament holograficzny, jak i testament notarialny służą temu samemu celowi, czyli skutecznemu wyrażeniu woli spadkodawcy na wypadek śmierci.
Szczególne formy testamentu
Testament ustny, podróżny i wojskowy – kiedy się je stosuje i jak długo są ważne?
W polskim prawie testament ustny, podróżny i wojskowy należą do testamentów szczególnych, czyli takich, które można sporządzić tylko w wyjątkowych okolicznościach. Testament ustny, uregulowany w art. 952 Kodeksu cywilnego, jest dopuszczalny wtedy, gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo gdy sporządzenie zwykłego testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Dla jego ważności konieczne jest złożenie oświadczenia woli w obecności co najmniej trzech świadków. Później istotne znaczenie ma także spisanie testamentu albo sądowe stwierdzenie jego treści. Taki testament, podobnie jak inne testamenty szczególne, co do zasady traci moc po 6 miesiącach od ustania wyjątkowych okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego.
Testament podróżny, przewidziany w art. 953 Kodeksu cywilnego, można sporządzić wyłącznie podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym. Spadkodawca oświadcza wtedy swoją wolę przed dowódcą statku albo jego zastępcą, w obecności dwóch świadków. Następnie treść testamentu zostaje spisana, odczytana i podpisana zgodnie z ustawą. Jest to więc forma przeznaczona tylko do szczególnych sytuacji związanych z podróżą i również ma charakter czasowy.
Testament wojskowy to szczególna forma stosowana w warunkach związanych ze służbą wojskową, mobilizacją, wojną albo niewolą. Kodeks cywilny odsyła w tym zakresie do przepisów szczególnych, które określają zasady jego sporządzenia. Taki testament ma umożliwić rozporządzenie majątkiem w sytuacjach, w których zwykły testament byłby trudny do sporządzenia. Także on wygasa po 6 miesiącach od ustania okoliczności uzasadniających jego sporządzenie, chyba że wcześniej nastąpi śmierć spadkodawcy. Może to mieć znaczenie także później, gdy dochodzi do spraw o dział spadku.
UZYSKAJ POMOC PRAWNĄ
FAQ
Najczęściej Zadawane Pytania
Co trzeba zrobić z testamentem po śmierci spadkodawcy?
Osoba, u której znajduje się testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza. Następnie sąd albo notariusz dokonuje otwarcia i ogłoszenia testamentu po uzyskaniu dowodu śmierci spadkodawcy. Uchylanie się od złożenia testamentu może prowadzić do odpowiedzialności za szkodę, a także do nałożenia grzywny.
Czy można napisać testament własnoręcznie?
Tak. Polskie prawo dopuszcza sporządzenie testamentu własnoręcznego, czyli holograficznego. Aby był ważny, musi zostać w całości napisany pismem ręcznym przez spadkodawcę, podpisany i opatrzony datą. Brak daty nie zawsze powoduje nieważność, ale tylko wtedy, gdy nie wywołuje wątpliwości wskazanych w ustawie.
Czym różni się testament własnoręczny od testamentu notarialnego?
Testament własnoręczny spadkodawca sporządza samodzielnie, odręcznie, bez udziału notariusza. Testament notarialny jest natomiast sporządzany w formie aktu notarialnego przez notariusza. Obie formy są przewidziane przez Kodeks cywilny, ale testament notarialny daje zwykle większe bezpieczeństwo formalne, bo jego treść i forma są przygotowywane z udziałem profesjonalisty.
Czy testament napisany na komputerze jest ważny?
Nie jako testament własnoręczny. Przepisy wyraźnie wymagają, aby testament holograficzny został napisany w całości pismem ręcznym. Oznacza to, że wydruk komputerowy, nawet podpisany przez spadkodawcę, nie spełnia ustawowych wymogów tej formy.
Czy brak daty w testamencie zawsze powoduje jego nieważność?
Nie zawsze. Przy testamencie własnoręcznym data jest co do zasady wymagana, ale jej brak nie prowadzi automatycznie do nieważności. Testament może pozostać ważny, jeżeli brak daty nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, treści testamentu albo wzajemnego stosunku kilku testamentów.
Kiedy testament jest nieważny?
Testament będzie nieważny, jeżeli został sporządzony z naruszeniem przepisów dotyczących jego formy, chyba że ustawa wyraźnie przewiduje wyjątek. Nieważny może być też testament sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że bez niego spadkodawca nie sporządziłby testamentu tej treści, albo pod wpływem groźby.
Czy testament można w każdej chwili zmienić albo odwołać?
Tak. Spadkodawca może w każdym czasie odwołać cały testament albo jego poszczególne postanowienia. Może to zrobić przez sporządzenie nowego testamentu, przez zniszczenie dotychczasowego testamentu lub pozbawienie go cech, od których zależy jego ważność, a także przez dokonanie w nim zmian wskazujących wolę odwołania.
Czy w testamencie można powołać kilka osób do spadku?
Tak, ale nie należy mylić powołania kilku spadkobierców do spadku z tzw. zapisem zwykłym lub windykacyjnym. Przez zapis zwykły rozumienie się sytuacje, gdy spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia na rzecz oznaczonej osoby. Z kolei, przez zapis windykacyjny rozumie się sytuacje, w której spadkodawca w testamencie notarialnym postanawia, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku.
Kiedy można sporządzić testament ustny?
Testament ustny jest testamentem szczególnym i można go sporządzić tylko wtedy, gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo gdy wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Dla jego ważności konieczna jest obecność co najmniej trzech świadków. Taka forma ma charakter wyjątkowy, a nie standardowy.
Każda sprawa zasługuje na profesjonalne wsparcie.
Pomoc prawna w zasięgu ręki — zrób pierwszy krok w stronę rozwiązania.
Telefon
Adres e-mail
Konto bankowe
26187010452078108415770001
Numer identyfikacji podatkowej
7962600793
