Tak, policja może sprawdzić trzeźwość kierowcy w toku kontroli drogowej także wtedy, gdy wcześniej nie zauważyła typowych objawów nietrzeźwości. Nie trzeba więc chwiać się na nogach, mówić niewyraźnie ani jechać wężykiem, żeby funkcjonariusz mógł zażądać badania alkomatem.
Podstawą jest art. 129ja Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym w toku kontroli drogowej uprawniony organ może poddać kierującego pojazdem badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu albo obecności środka działającego podobnie do alkoholu. Ten sam przepis pozwala zbadać także inną osobę, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem.
Czy policja musi mieć podejrzenie nietrzeźwości?
W przypadku kierowcy zatrzymanego do kontroli drogowej nie musi. Badanie trzeźwości może być elementem rutynowej kontroli, także w ramach działań typu „Trzeźwy poranek”.
To oznacza, że argument „nie było podstaw, żeby mnie badać, bo wyglądałem trzeźwo” zwykle nie wystarczy do podważenia samej dopuszczalności kontroli. Znacznie większe znaczenie mogą mieć później: sposób przeprowadzenia badania, rodzaj użytego urządzenia, dokumentacja, odstępy czasowe między pomiarami i wynik badania.
Badanie przesiewowe a badanie dowodowe
W praktyce policja może najpierw użyć urządzenia do szybkiego, wstępnego sprawdzenia obecności alkoholu w wydychanym powietrzu. Jeżeli takie badanie wykaże obecność alkoholu, powinno zostać przeprowadzone właściwe badanie analizatorem wydechu.
Rozporządzenie dotyczące badań na zawartość alkoholu wskazuje, że badanie wydychanego powietrza przeprowadza się analizatorem wydechu metodą spektrometrii w podczerwieni albo utleniania elektrochemicznego. Co istotne, jeżeli badanie urządzeniem bezustnikowym albo niewyposażonym w cyfrową prezentację wyniku wykaże obecność alkoholu, należy niezwłocznie przeprowadzić badanie analizatorem wydechu zgodnie z dalszą procedurą.
Dlaczego wynik graniczny ma znaczenie?
W sprawach o prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości kluczowe znaczenie mają progi stężenia alkoholu. Stan po użyciu alkoholu zachodzi przy wyniku od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. Stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza.
Dlatego wyniki bliskie granicy, np. 0,10 mg/dm³ albo 0,26 mg/dm³, wymagają szczególnej uwagi. W takich sytuacjach znaczenie może mieć niepewność pomiarowa, dokumenty urządzenia, sposób wykonania pomiaru oraz to, czy zachowano wymaganą procedurę.
Niepewność pomiaru nie powinna być jednak opisywana jako jedna stała wartość dla każdego alkomatu. Trzeba ją oceniać na podstawie konkretnego urządzenia i jego dokumentacji. Główny Urząd Miar wskazuje, że przy wzorcowaniu analizatorów wydechu znaczenie mają m.in. punkty pomiarowe i przewidywana niepewność rozszerzona.
Co powinno znaleźć się w protokole badania?
Jeżeli badanie wskazuje obecność alkoholu, z badania analizatorem wydechu sporządza się protokół. Powinien on zawierać m.in. wynik pomiaru, datę, godzinę i minutę badania, miejsce wykonania badania oraz nazwę, model i numer fabryczny analizatora.
Osoba badana może też zgłosić uwagi co do sposobu przeprowadzenia badania. Jeżeli uważa, że czynność została wykonana nieprawidłowo, warto dopilnować, aby taka uwaga została wpisana do protokołu.
Nowe przepisy od 3 marca 2026 r. a pasażer 17-letniego kierowcy
Od 3 marca 2026 r. obowiązują przepisy dotyczące 17-letnich kierowców z prawem jazdy kategorii B. Taki kierowca może prowadzić samochód tylko na określonych warunkach, m.in. przez pewien czas w towarzystwie pasażera siedzącego na przednim siedzeniu.
Ten pasażer musi mieć ukończone 25 lat, posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat, nie podlegać zakazowi prowadzenia pojazdów i nie znajdować się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu ani pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu.
W związku z tym policja uzyskała również uprawnienie do badania takiego pasażera-opiekuna. Nie chodzi więc o dowolnego pasażera w samochodzie, tylko o osobę, której obecność jest warunkiem legalnej jazdy 17-letniego kierowcy.
Co jeśli opiekun 17-letniego kierowcy jest po alkoholu?
Jeżeli pasażer-opiekun nie spełnia warunków, np. znajduje się po alkoholu, może to oznaczać, że 17-letni kierowca nie spełnia warunków korzystania z prawa jazdy kategorii B w tym szczególnym trybie.
Nie można upraszczać tego do zdania, że zawsze automatycznie wygląda to identycznie jak klasyczna jazda bez prawa jazdy. Taka sytuacja może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji i będzie oceniana przez pryzmat przepisów o wymaganych uprawnieniach oraz okresie próbnym.
Podsumowanie
Policja może sprawdzić trzeźwość kierowcy w toku kontroli drogowej nawet wtedy, gdy nie ma wcześniejszego podejrzenia, że kierowca pił alkohol. Samo badanie jest więc co do zasady dopuszczalne.
Nie oznacza to jednak, że każdy wynik alkomatu jest automatycznie niepodważalny. W sprawach granicznych znaczenie mogą mieć: rodzaj urządzenia, jego dokumentacja, sposób przeprowadzenia pomiaru, odstępy czasowe, protokół oraz ewentualne żądanie dalszej weryfikacji. Jeżeli wynik może decydować o odpowiedzialności za wykroczenie albo przestępstwo, warto jak najszybciej skonsultować sprawę z adwokatem.
