Czy można odmówić pobrania krwi?
Pobranie krwi w sprawie dotyczącej podejrzenia prowadzenia pojazdu po alkoholu nie zawsze wymaga zgody kierowcy. W praktyce oznacza to, że sama odmowa nie blokuje czynności i nie powoduje, że policja musi odstąpić od ustalania stanu trzeźwości.
Jeżeli kierowca odmawia badania alkomatem albo jego stan uniemożliwia przeprowadzenie badania wydychanego powietrza, zawartość alkoholu w organizmie może zostać ustalona na podstawie badania krwi. Prawo o ruchu drogowym przewiduje również, że badanie może zostać przeprowadzone mimo braku zgody osoby badanej, po uprzedzeniu jej o tym.
Czy brak zgody zatrzymuje procedurę?
Nie. Odmowa pobrania krwi nie blokuje badania. W sprawach karnych przepisy pozwalają pobrać krew od osoby podejrzanej, podejrzanego i oskarżonego.
Kierowca może więc oświadczyć, że nie wyraża zgody, ale nie zatrzyma to badania. Odmowa zostanie odnotowana w dokumentacji. Nie jest przyznaniem się do winy, a sposób przeprowadzenia przymusowego pobrania krwi podlega kontroli i może być kwestionowany w dalszym postępowaniu.
Kto może pobrać krew?
Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego badania połączone z zabiegiem na ciele, takie jak pobranie krwi, musi wykonać uprawniony pracownik służby zdrowia. Musi on postępować zgodnie ze wskazaniami wiedzy lekarskiej. Badanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest niezbędne i nie zagraża zdrowiu osoby badanej.
To bardzo ważne, bo pobranie krwi nie jest zwykłą czynnością techniczną. Musi zostać przeprowadzone zgodnie z procedurą medyczną i procesową.
Czy policja może użyć siły?
Jeżeli osoba odmawia poddania się obowiązkowym czynnościom, przepisy Kodeksu postępowania karnego przewidują możliwość zatrzymania, przymusowego doprowadzenia, a także zastosowania siły fizycznej lub środków technicznych służących obezwładnieniu.
Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Przymus może być stosowany tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności. Każde przekroczenie tej granicy może mieć znaczenie przy późniejszej ocenie prawidłowości działania organów.
Kiedy można odstąpić od pobrania krwi?
Istnieje ważny wyjątek medyczny. Jeżeli pojawia się uzasadnione podejrzenie, że pobranie krwi może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi albo odstąpieniu od tej czynności podejmuje lekarz.
W takim przypadku odstąpienie od pobrania krwi musi zostać utrwalone w pisemnym protokole. Powinien on zawierać m.in. opis okoliczności, przyczyn odstąpienia oraz stanu klinicznego osoby, wobec której nie wykonano pobrania.
Jak powinna wyglądać prawidłowa procedura?
Procedura pobrania krwi jest szczegółowo uregulowana. Krew pobiera się do dwóch probówek, przy użyciu sprzętu jednorazowego. Do dezynfekcji skóry należy użyć środka niezawierającego alkoholu. Probówki muszą być oznaczone i zabezpieczone w sposób pozwalający ustalić, od kogo pobrano materiał i uniemożliwiający zmianę ich zawartości. W miarę możliwości robi się to w obecności osoby badanej. Krew musi być też przechowywana i transportowana w określonych warunkach temperaturowych.
Z czynności pobrania krwi sporządza się protokół. Powinny znaleźć się w nim m.in. dane osoby badanej, miejsce pobrania, dokładna data, godzina i minuta pobrania, dane osoby pobierającej krew oraz rodzaj środka użytego do dezynfekcji skóry. Do protokołu wpisuje się też oświadczenie osoby badanej o spożytym alkoholu i chorobach, a osoba ta ma prawo odmówić złożenia takiego oświadczenia.
Każde odstępstwo od tych wymogów może mieć znaczenie przy ocenie wiarygodności wyniku badania.
Dlaczego dokumentacja ma tak duże znaczenie?
W sprawach o prowadzenie pojazdu po alkoholu wynik badania krwi może być jednym z najważniejszych dowodów. Dlatego znaczenie mają nie tylko same liczby, ale również to, czy materiał został pobrany, opisany, zabezpieczony i zbadany zgodnie z procedurą.
Błędy w dokumentacji, niejasności dotyczące godziny pobrania, nieprawidłowe oznaczenie probówek albo brak informacji o użytym środku odkażającym mogą być istotne dla obrony. Godzina pobrania jest szczególnie ważna, bo stężenie alkoholu we krwi zmienia się w czasie. To od niej zależy ocena, jaki był stan kierowcy w chwili prowadzenia pojazdu.
Nieprawidłowości nie powodują automatycznie, że dowód „przestaje istnieć". Mogą jednak podważyć wiarygodność wyniku i dawać podstawę do jego skutecznego kwestionowania przed sądem.
Podsumowanie
Można odmówić pobrania krwi w sensie faktycznym, ale taka odmowa nie zatrzyma czynności. W sprawach karnych dotyczących prowadzenia pojazdu po alkoholu przepisy pozwalają przeprowadzić badanie krwi także bez zgody osoby badanej, a w razie potrzeby z użyciem przymusu.
Najważniejsze jest jednak to, że pobranie krwi musi odbyć się zgodnie z prawem, przez uprawnioną osobę i z zachowaniem wymogów medycznych. Jeżeli masz wątpliwości co do przebiegu badania, warto jak najszybciej skonsultować sprawę z adwokatem, który zapozna się z dokumentacją w aktach i oceni, czy procedura została zachowana.
